عدسی عینک آفتابی از چه ساخته میشود؟ شیشهای، پلیکربنات یا CR-39؟
وقتی عینک آفتابی میخریم، معمولاً اول به فریم و رنگ عدسی نگاه میکنیم؛ اما یک پرسش مهم کمتر پرسیده میشود: عدسی این عینک از چه ساخته شده است؟ جنس عدسی در وزن عینک، دوام آن، وضوح دید و حتی قیمت نهایی نقش مهمی دارد. بیشتر عینکهای آفتابی امروزی با یکی از سه جنس شیشهای، پلیکربنات یا CR-39 ساخته میشوند و هر کدام مزایا و محدودیتهای خودش را دارد. در این مقاله این سه جنس را کنار هم میگذاریم تا بدانید کدامیک برای سبک زندگی شما مناسبتر است.
چرا جنس عدسی مهم است؟
عدسی فقط یک تکه شیشه یا پلاستیک تیره نیست؛ عدسی همان بخشی است که ساعتها جلوی چشم شما قرار میگیرد. جنس آن تعیین میکند عینک چقدر سبک یا سنگین باشد، در برابر ضربه چقدر مقاوم باشد، خش روی آن چقدر زود بیفتد و دید از پشت آن چقدر شفاف باشد. دو عینک با ظاهر کاملاً مشابه ممکن است بهخاطر تفاوت جنس عدسی، تجربهی استفادهی کاملاً متفاوتی داشته باشند؛ یکی سبک و نشکن است و دیگری سنگینتر ولی با دیدی شفافتر.
عدسی شیشهای؛ شفافترین، سنگینترین
قدیمیترین جنس عدسی، شیشهی معدنی است. مهمترین مزیت عدسی شیشهای وضوح دید آن است؛ شیشه بهطور طبیعی تصویری بسیار شفاف و بدون اعوجاج ارائه میدهد و در برابر خش هم مقاومتر از پلاستیک است، پس دیرتر خط میافتد. به همین دلیل بعضی افراد هنوز هم عدسی شیشهای را استاندارد طلایی وضوح میدانند.
اما شیشه دو ضعف بزرگ دارد: سنگین است و میشکند. یک عینک با عدسی شیشهای روی بینی و گوش سنگینی بیشتری حس میشود و در استفادهی طولانیمدت میتواند خستهکننده باشد. مهمتر اینکه شیشه در برابر ضربه شکننده است و اگر عینک بیفتد یا ضربه بخورد، احتمال شکستن عدسی بیشتر است؛ به همین دلیل برای ورزش، فعالیتهای پرتحرک و کودکان اصلاً توصیه نمیشود. امروزه بیشتر عینکهای آفتابی روزمره از شیشه ساخته نمیشوند و عدسی شیشهای بیشتر در مدلهای کلاسیک و خاص دیده میشود.
عدسی پلیکربنات؛ سبک، نشکن و محبوب
پلیکربنات یک پلاستیک سبک و بسیار مقاوم در برابر ضربه است و امروزه رایجترین جنس عدسی در عینکهای آفتابی محسوب میشود. وزن آن بهطور محسوسی کمتر از شیشه است و در برابر ضربه تا چند برابر مقاومتر؛ به همین دلیل انتخاب اول عینکهای ورزشی، عینکهای کودکان و مدلهایی است که قرار است زیاد استفاده شوند و احتمال افتادنشان زیاد است.
پلیکربنات یک مزیت مهم دیگر هم دارد: بهطور طبیعی بخش زیادی از پرتوهای فرابنفش را جذب میکند. البته این بهتنهایی کافی نیست و محافظت واقعی چشم همیشه به استاندارد UV400 عدسی بستگی دارد؛ پس هنگام خرید، حتماً به برچسب UV400 توجه کنید، نه فقط به جنس عدسی.
نقطهضعف پلیکربنات این است که سطح آن نرمتر از شیشه است و زودتر خش میافتد؛ به همین دلیل بیشتر عدسیهای پلیکربنات با یک لایهی ضدخش پوشانده میشوند. همچنین وضوح دید آن کمی کمتر از شیشه است، هرچند در مدلهای خوب این تفاوت با چشم غیرمسلح بهسختی حس میشود. اگر به راهنمای کامل محافظت از چشم علاقهمندید، مقالهی «راهنمای پلاریزه و UV400» را بخوانید.
عدسی CR-39؛ تعادل میان شفافیت و قیمت
CR-39 نوعی پلاستیک نوری است که از دههها پیش در ساخت عدسی استفاده میشود. از پلیکربنات سنگینتر است، ولی در برابر ضربه مقاومت کمتری دارد؛ در عوض وضوح دید آن بهتر از پلیکربنات است و به شیشه نزدیکتر میشود. CR-39 همچنین راحتتر رنگ میپذیرد، به همین دلیل در عدسیهای رنگی و گرادیان زیاد به کار میرود.
به زبان ساده، CR-39 انتخابی متعادل است: سبکتر و ارزانتر از شیشه، شفافتر از پلیکربنات، اما شکنندهتر از هر دو. برای استفادهی روزمره و معمولی گزینهی خوبی است، ولی اگر اهل ورزش و فعالیت پرتحرک هستید یا عینکتان زیاد از دستتان میافتد، پلیکربنات انتخاب مطمئنتری است.
عدسی TAC؛ گزینهی رایج در عینکهای پلاریزه
در مشخصات بسیاری از عینکهای آفتابی، بهویژه مدلهای پلاریزه، با نام TAC یا تریاستات سلولز روبهرو میشوید. TAC یک لایهی نازک پلاستیکی است که لایهی پلاریزه بین چند لایهی آن قرار میگیرد. این ساختار لایهای باعث میشود عدسی پلاریزه سبک بماند و بازتاب نور را خوب کاهش دهد. اگر عینک پلاریزه میخرید، دیدن نام TAC در مشخصات محصول کاملاً عادی است و به کیفیت لایهی پلاریزه مربوط میشود، نه به اینکه عدسی «واقعی» نیست.
جدول مقایسهی سریع
| ویژگی | شیشهای | پلیکربنات | CR-39 |
|---|---|---|---|
| وزن | سنگین | بسیار سبک | سبک |
| مقاومت در برابر ضربه | کم | بسیار زیاد | متوسط |
| مقاومت در برابر خش | زیاد | متوسط (با پوشش ضدخش) | متوسط |
| وضوح دید | عالی | خوب | خیلی خوب |
| قیمت | معمولاً بالاتر | متوسط | معمولاً پایینتر |
کدام جنس برای شما مناسبتر است؟
- اگر بیشتر وقتتان پشت میز است، عینکتان را با دقت نگه میدارید و شفافیت دید برایتان اولویت دارد، عدسی شیشهای یا CR-39 انتخاب خوبی است.
- اگر عینک را زیاد استفاده میکنید، اهل سفر، ورزش یا فعالیت بیرونی هستید یا برای کودک عینک میخرید، پلیکربنات بهخاطر سبکی و نشکن بودن انتخاب امنتری است.
- اگر بودجهتان محدود است و عینکی روزمره و خوشقیمت میخواهید، CR-39 تعادل خوبی میان قیمت و کیفیت میدهد.
- اگر بهدنبال کاهش بازتاب نور از سطح آب یا جاده هستید، جنس عدسی بهتنهایی کافی نیست؛ به فیلتر پلاریزه نیاز دارید. دربارهی آن در مقالهی «راهنمای پلاریزه و UV400» بیشتر توضیح دادهایم.
جنس عدسی را از کجا بفهمیم؟
در فروشگاههای آنلاین معتبر، جنس عدسی معمولاً در جدول مشخصات محصول نوشته میشود؛ عبارتی مثل «جنس لنز: پلیکربنات» یا «جنس لنز: شیشهای». اگر در مشخصات محصول جنس عدسی ذکر نشده بود، میتوانید از فروشنده بپرسید. توجه کنید که تیرگی عدسی و جنس آن دو چیز متفاوتاند: یک عدسی خیلی تیره لزوماً محافظت بیشتری ندارد و محافظت واقعی از چشم به استاندارد UV400 بستگی دارد. برای آشنایی با رنگهای مختلف عدسی، مقالهی «راهنمای انتخاب رنگ عدسی» را ببینید.
جمعبندی
هیچ جنسی بهتنهایی «بهترین» نیست؛ بهترین جنس عدسی همان است که با سبک زندگی شما سازگار باشد. شیشه شفافترین و مقاومترین در برابر خش است اما سنگین و شکننده؛ پلیکربنات سبک و نشکن است اما زودتر خش میافتد؛ CR-39 تعادلی میان این دو است و قیمت مناسبتری دارد. پیش از خرید، به جدول مشخصات محصول نگاه کنید، جنس عدسی را با نیاز خودتان بسنجید و یادتان باشد که UV400، پلاریزه بودن و اندازهی مناسب فریم هم بهاندازهی جنس عدسی در انتخاب درست نقش دارند. برای انتخاب فریم مناسب، مقالهی «راهنمای انتخاب جنس فریم عینک» و برای پیدا کردن اندازهی درست، «راهنمای سایز عینک» میتواند به شما کمک کند. مدلهای متنوع عینک آفتابی با جنسهای مختلف عدسی را میتوانید در «دستهبندی عینک آفتابی» فروشگاه عینکی ببینید و مقایسه کنید.